De beste natuurlijke stoffen voor je kleding (bewaar deze afbeelding op Pinterest)

Waarom kiezen voor natuurlijke materialen?

Zoals je misschien al weet, is de kledingindustrie vrij complex en synthetische stoffen zoals polyester en nylon domineren de markt. Deze materialen, vaak gemaakt van aardolie, dragen bij aan microplasticvervuiling en kunnen chemicaliën bevatten die niet zo goed zijn voor je huid. Behalve dat je in deze kleding extra kan gaan zweten (het ademt niet) en statisch kan worden (dat het helemaal 'knettert'), kan het ook huidirritatie geven.

Natuurlijke kledingstoffen bieden een fantastisch alternatief. Ze zijn ademend, voelen zachter, zijn hypoallergeen en biologisch afbreekbaar. Kiezen voor natuurlijke materialen is een stap in de richting van een bewuste kledingkast en een duurzamere levensstijl. Er zijn verschillende natuurlijke vezels: vezels zijn de grondstoffen waar de stoffen van worden gemaakt. Ze zijn op te delen in 2 groepen: plantaardig en dierlijk.

Plantaardige vezels - de groene basis

We beginnen met de stoffen die gemaakt zijn van planten. Plantaardige vezels vormen de ruggengraat van natuurlijke kleding. Ze zijn hernieuwbaar (recyclebaar) en als ze duurzaam worden geproduceerd, zijn ze ook zeer milieuvriendelijk. De duurzaamheid hangt dus een beetje af van het productieproces, want als er veel gif op wordt gespoten, dan is het alsnog niet steeds erg ecologisch.

Naast de supersterren van de duurzame modewereld zijn er dus nog meer interessante plantaardige vezels die niet allemaal even milieuvriendelijk zijn, maar zeker de moeite waard om nader kennis te maken

Hennep

Linnen

Linnen wordt al duizenden jaren gebruikt en is onmisbaar in een natuurlijke kledingkast. Het wordt gemaakt van de vezels van de vlasplant (lees hier het productieproces van linnen). Vlas wordt voornamelijk verbouwd in West-Europa (met name in de kustregio's van Frankrijk, België en Nederland) vanwege het geschikte klimaat.

Historisch gezien vindt linnen zijn oorsprong in het Midden-Oosten en Egypte. De oude Egyptenaren gebruikten het al vele duizenden jaren voor kleding, en zelfs als betaalmiddel. Linnen is een hele fijne stof om te dragen. Het is echt tijdloos en zeer comfortabel in de zomer.

• Voordelen & Comfort: Linnen is de ultieme zomerstof. Het staat bekend om zijn vermogen om vocht op te nemen en snel af te geven, waardoor het heerlijk koel aanvoelt. Het heeft een unieke, luxe textuur en valt soepel.
• Duurzaamheid: Vlas is een local hero in Europa. De teelt vereist aanzienlijk minder water en chemicaliën dan katoen. Het hele proces, van veld tot stof, is relatief milieuvriendelijk.
• Nadelen: Linnen kreukt heel gemakkelijk, wat een bewuste keuze vereist. Het is ook vaak iets duurder in aanschaf door het arbeidsintensieve productieproces.

Uit de stengel van de vlasplant (Linum usitatissimum) worden sterke vezels gewonnen, die gebruikt worden om linnen textiel van te maken.

Ramie

Ramie of ramee is een heerlijke natuurlijke stof. Een linnenachtige stof die onder de natuurlijke plantenvezels valt. Gemaakt van de bast van de Chinese brandnetel. 

Het is een soort luxe linnen, een vlasalternatief uit de brandnetelfamilie. De stof heeft iets meer glans dan traditioneel linnen, maar lijkt er verder heel erg op. Het kost meer moeite om deze stof te maken, waardoor het iets duurder is. Je leest hier meer over ramie stoffen en de verwerking ervan.

• Voordelen & Comfort: Ramie, ook wel 'Chinees linnen' genoemd, is een van de sterkste natuurlijke vezels en is nog sterker dan katoen. Het heeft een lichte glans, is ademend en wordt zachter bij herhaaldelijk wassen. Vaak wordt het gemengd met andere vezels om de textuur te verbeteren.  Ramie is een ecovriendelijke stof die zeer duurzaam is.
• Duurzaamheid: De ramieplant groeit snel, is relatief resistent tegen ziektes en vereist weinig pesticiden. Het is biologisch afbreekbaar en een hernieuwbare bron.
• Nadelen: De verwerking van ramie is arbeidsintensief. De stof kan bovendien vrij stug zijn en kreukt snel, waardoor het vaak met andere vezels wordt gecombineerd. 

Ramie textiel wordt gemaakt door de sterke bastvezels van de ramieplant (Boehmeria nivea), ook wel Chinese brandnetel genoemd.

Katoen

Conventioneel katoen is de gemakkelijke maar verraderlijke keuze. Wist je dat er schrikbarend veel gif wordt gebruikt bij de productie van regulier katoen? De katoenproductie is regelrechte ramp voor de natuur en het milieu, en niet duurzaam te noemen. Kies daarom liever, als het kan, voor biologisch katoen. Dit is vaak herkenbaar aan het GOTS-keurmerk.

• Voordelen & Comfort: Katoen is niet voor niets zo populair. Het is zacht, ademend, betaalbaar en voelt comfortabel aan op de huid. Het absorbeert vocht goed, wat het ideaal maakt voor alledaagse kleding en handdoeken.
• Duurzaamheid: Helaas is de productie van conventioneel katoen een van de meest vervuilende ter wereld. Het verbouwingsproces slurpt enorme hoeveelheden water en is afhankelijk van giftige pesticiden en meststoffen. Dit heeft een negatieve impact op de bodemkwaliteit, de waterwegen en de gezondheid van de boeren.
• Nadelen: Naast de milieu-impact kunnen resten van chemicaliën huidirritatie en allergieën veroorzaken. De stof kan ook krimpen bij het wassen en droogt langzaam. 

Tencel (Lyocell)

Tencel is een moderne, halfnatuurlijke vezel die gemaakt wordt van houtpulp (meestal eucalyptus). Het combineert het beste van natuurlijke en synthetische eigenschappen. Lees vooral ook deze blog over hoe het precies zit met Tencel en het duurzame productieproces. Het is namelijk heel interessant om te zien hoe innovatieve stoffen ontstaan die net even beter zijn voor het milieu.

• Voordelen & Comfort: Tencel voelt zijdezacht en luxueus aan, vergelijkbaar met zijde of kasjmier. Het ademt fantastisch, reguleert vocht en is van nature antibacterieel.
• Duurzaamheid: De productie gebeurt in een "closed-loop" -systeem, waarbij 99% van de chemicaliën en water wordt gerecycled. Het is volledig biologisch afbreekbaar. Een uitstekende, duurzame keuze.
• Nadelen: Prijziger dan katoen. Kan gevoelig zijn voor lichte pilling (kleine bolletjes) na de eerste paar wasbeurten.

Tencel, viscose en modal worden gemaakt van hout (vaak uit duurzaam beheerder bossen).

Viscose (Rayon)

Viscose is te vergelijken met Tencel, maar dan als niet-duurzame variant. Het zijn niet altijd duurzame bossen waar het hout vandaan komt. Waar bij de productie van Tencel tot 99% van het water en de chemicaliën worden opgevangen en hergebruikt, verdwijnt het bij de productie van de viscose helaas in de natuur. Geen "closed-loop" -systeem, maar wel de zachtheid van viscosestoffen.

• Voordelen & Comfort: Viscose, ook bekend als rayon, is een semi-synthetische vezel gemaakt van houtpulp. Het staat bekend om zijn zachte, gladde en zijdeachtige textuur en is zeer ademend. Het is ook relatief betaalbaar.
• Duurzaamheid: Viscose is biologisch afbreekbaar. Echter, de traditionele productie kan zeer vervuilend zijn. Bij het proces komen giftige chemicaliën vrij die lucht, water en lokale voedselbronnen verontreinigen.
• Nadelen: Traditionele viscose is schadelijk voor het milieu. Het is gevoelig voor krimpen, kreuken en verliest sterkte als het nat is. Tencel is de duurzame variant!

Modal

Modal past in het rijtje van Tencel en viscose. Het is niet zo duurzaam als Tencel, maar wel verfijnder dan viscose. Ook modal wordt gemaakt van hout(pulp) en is superzacht, dus daar scoren alle drie de stoffen sowieso hoog op. Je leest hier meer over de productie en voordelen van Modal.

• Voordelen & Comfort: Modal is een type viscose dat meestal van beukenhout wordt gemaakt en is sterker en kwalitatief beter dan gewone viscose. Het is zijdezacht, ademend en voelt koel aan op de huid.
• Duurzaamheid: Het productieproces is schoner dan dat van traditionele viscose, maar niet volledig vrij van chemicaliën. Het is biologisch afbreekbaar. Het merk Tencel produceert ook duurzamere modal.
• Nadelen: Kan gevoelig zijn voor pilling, vooral bij veelvuldige wrijving. Hoewel sterker dan viscose, kan het na verloop van tijd dunner worden. 

Voor bamboetextiel wordt voornamelijk gebruikgemaakt van Moso-bamboe (Phyllostachys edulis), ook wel reuzenbamboe genoemd.

Bamboe

Bamboe en hennep worden vaak samen genoemd als de nieuwe stoffen voor de toekomst van de mode. Er is alleen één nadeel: bamboe kan op een duurzame of op een vervuilende manier worden geproduceerd. Kies je de verkeerde, dan ben je dus helemaal niet milieuvriendelijk bezig. Lees hier ook mijn blog over bamboe kleding.

• Voordelen & Comfort: De bamboeplant groeit ontzettend snel en heeft minder water en pesticiden nodig dan katoen. De vezel voelt zacht aan, is ademend en heeft goede vochtafvoerende eigenschappen.
• Duurzaamheid: Dit hangt volledig af van de verwerking. Bamboe-lyocell (zoals Monocel) is een duurzame variant die in een gesloten systeem met niet-giftige chemicaliën wordt gemaakt. Bamboeviscose, de meer gangbare variant, wordt echter met agressieve chemicaliën en vervuilende processen geproduceerd.
• Nadelen: De reguliere bamboe-viscose is minder milieuvriendelijk dan het lijkt door het chemische proces. Let bij de aankoop van bamboekleding altijd op het type verwerking. 

Jute

Jute ken je misschien van de jutetassen. Dat klopt helemaal, want jute is een sterke vezel die zeer geschikt is voor het maken van bijvoorbeeld stevige tassen. Het is goedkoop en sterk, en wordt daarom vaak gebruikt voor zware opbergzakken (zoals de bekende jutezak), touw, en sfeervolle vloerkleden of woondecoratie.

Jute is zeer duurzaam, en daarom een interessante stof. Jute wordt gewonnen uit de bast van de juteplant (Corchorus), en wordt voornamelijk geteeld in Bangladesh en India.

Je kunt van jute kleding maken, maar het is niet comfortabel voor alledaagse kleding omdat de stof erg ruw, stug en kriebelig aanvoelt op de huid. Vaak wordt het gebruikt voor theaterkostuums, historische kleding, decoratie of stoere mode-experimenten in combinatie met een voering.

• Voordelen & Comfort: Jute staat bekend om zijn sterke en duurzame karakter, en heeft een van de laagste CO₂-voetafdrukken van alle vezels. Het is een hernieuwbare grondstof die snel groeit met weinig water en pesticiden. 
• Duurzaamheid: Door de snelle groei en lage input aan water en pesticiden is jute een milieuvriendelijke keuze.
• Nadelen: Jute heeft een ruwe textuur, waardoor het voor kleding eigenlijk niet comfortabel is. Het wordt meer gebruikt voor tassen, touwen en tapijten. Voor kleding wordt het vaak gemengd met andere, zachtere vezels. 

Jute is een sterke, biologisch afbreekbare natuurlijke vezel die wordt gewonnen uit de bast van de juteplant (Corchorus).

Dierlijke vezels: warmte en luxe

Dan zijn we nu toegekomen aan de dierlijke vezels. Dierlijke vezels bieden natuurlijke isolatie en comfort. Hun duurzaamheid hangt sterk af van ethische en landbouwkundige praktijken. Ik schrijf eigenlijk nooit zo veel over kleding van dierlijke afkomst, dit komt omdat ik de voorkeur geef aan vegan en diervriendelijke kleding. Je kunt meer lezen over de impact en voordelen van vegan kleding in deze blog.

Bij dierlijke vezels spelen ethische overwegingen en de milieu-impact een grote rol. Wist je bijvoorbeeld dat Angora-konijnen voor hun leven worden geplukt, zonder verdoving? Op Peta.nl staat nog meer informatie die je misschien wilt lezen. PETA staat voor People for the Ethical Treatment of Animals, en is tegen het gebruik van dierlijke materialen zoals dons en leer.

Tijdens een vakantie in Cambodja ben ik op bezoek geweest bij een traditionele zijdeverwerkerij. Silk Island is een eiland in de Mekong-rivier in Cambodja, vlak bij de hoofdstad Phnom Penh. Het eiland staat wereldwijd bekend om de handgemaakte zijdeproductie, dus daar wilde ik graag kijken.

I know, zijde is niet vegan, maar ik wilde toch graag zien hoe ze dit al eeuwen doen. Ik heb een video gemaakt van het gehele zijdeproces, van rups tot sjaal. Het was erg interessant om te zien, en het was vooral grappig om te ontdekken dat de ruwe zijde er precies hetzelfde uitzag als mijn haar! (Zie video.) 

Wol

Wol is een natuurlijke, hernieuwbare (recyclebare) vezel die van oudsher wordt gebruikt voor warmte en duurzaamheid. Het is een echte klassieker! Wol biedt een uitstekende natuurlijke isolatie, het is sterk ademend en reguleert vocht. Het materiaal is zelfreinigend (!), duurzaam en vaak hypoallergeen. Maar kan ook een beetje kriebelen ;) Oftewel, het is een topper als je het snel koud hebt in de winter.

• Voordelen & Comfort: Wol is van nature temperatuurregulerend, kreukvrij en geurbestendig (hoeft minder vaak gewassen te worden).
  Duurzaamheid: Hernieuwbaar en biologisch afbreekbaar. Echter, traditionele wolproductie kan leiden tot overbegrazing en ethische problemen rondom dierenwelzijn (mulesing, oftewel verminking van de schapen). Zoek eens naar keurmerken zoals RWS (Responsible Wool Standard) als je zoekt naar wollen kleding.
  Nadelen: Kan kriebelen, is vaak prijzig en vereist speciale zorg bij het wassen, want het kan niet in de  wasmachine.

Mijn ouders komen beide van een boerderij, dus ik ben min of meer opgegroeid tussen de koeien en schapen. Ieder weekend waren we op de boerderij, en heb ik vaak genoeg gezien hoe de schapen in het voorjaar werden geschoren. Mijn opa schoor zijn schapen zelf, en ik vond dat als kind erg interessant om te zien.

De wol levert helaas nauwelijks iets op en is in Nederland vooral een bijproduct. De wol van de meeste wollen kleding komt oorspronkelijk van schapen uit Australië en China. Je vindt Nederlandse ethische wol nog wel bij kleine bedrijven zoals Hollands Wol Collectief en The Knitwit Stable.

Wol is de meest gebruikte textielvezel van dierlijke oorsprong, en daarvan neemt schapenwol met een aandeel van meer dan 96 procent veruit het grootste deel.

Alpaca

Angora

Leer

Leer wordt al eeuwenlang gebruikt in mode en accessoires vanwege zijn duurzaamheid en luxe uitstraling. Het is sterk, gaat lang mee. Toch is de keerzijde van leer een stuk minder fraai dan het uiterlijk doet vermoeden.

De leerindustrie heeft grote nadelen op het gebied van milieu, dierenwelzijn en gezondheid. Hoewel leer vaak wordt gezien als een bijproduct van de vleesindustrie, stimuleert de vraag ernaar de intensieve veeteelt en brengt het looiproces zware vervuiling met zich mee.

• Voordelen & Comfort: Leer is slijtvast, stevig en wordt met de jaren vaak mooier. Het vormt zich naar gebruik en kan, bij goed onderhoud, jarenlang meegaan. Het wordt daarom vaak gezien als een ‘duurzaam in gebruik’ materiaal.
• Duurzaamheid: Ondanks de lange levensduur is leer in de basis een bijproduct van de vleesindustrie, dat direct gekoppeld is aan intensieve veehouderij. Dit brengt hoge CO₂-uitstoot, ontbossing en waterverbruik met zich mee. Daarnaast worden bij de looiprocessen vaak schadelijke chemicaliën gebruikt die belastend zijn voor mens en milieu.
• Nadelen: Naast de ethische vraagstukken rondom dierenwelzijn, heeft leer ook een aanzienlijke milieu-impact. Het looien kan giftige stoffen zoals chroom bevatten, wat schadelijk is voor arbeiders en waterwegen. Hoewel leer lang meegaat, is de productieketen allesbehalve milieuvriendelijk of diervriendelijk.

Je kunt eens kijken naar duurzame en diervriendelijke alternatieven voor leer, gemaakt van ananasbladeren (Piñatex), cactussen (Desserto), druivenafval (Vegea), appelschillen (Apple Skin) en paddenstoelen/mycelium. 

Leer wordt gemaakt van de gelooide huid van dieren, meestal van koeien.

Van aardolie tot outfit

Als je bewust kiest voor natuurlijke kleding, is het goed om ook te weten welke stoffen je beter kunt vermijden. Veel fast fashionkleding wordt gemaakt van synthetische materialen zoals nylon, polyester en acryl. Deze stoffen zijn goedkoop, kreukvrij en sterk, maar hebben een duidelijke keerzijde voor zowel je gezondheid als het milieu.

Kijk eens op het label van je favoriete trui of sportoutfit. Grote kans dat je termen als polyester, nylon of acryl ziet staan. Wat veel mensen niet weten, is dat dit simpelweg synoniemen zijn voor plastic. Plastic wordt, zoals je misschien al weet, hoofdzakelijk gemaakt van aardolie en aardgas.

Elke minuut dragen we fossiele brandstoffen op ons lichaam, met alle gevolgen van dien voor de planeet en onze gezondheid. Misschien is het tijd om ook jouw kledingkast de komende tijd eens drastisch te veranderen?

Synthetische stoffen die je liever wilt vermijden

Synthetische vezels zoals polyester en nylon zijn in feite plastic op basis van aardolie. Tijdens het dragen, wassen en drogen komen er kleine plasticdeeltjes vrij, ook wel microplastics genoemd. Deze deeltjes komen terecht in water, lucht en uiteindelijk zelfs in de voedselketen. Lees hier ook de blog over microplastics in je waswater.

Onderzoek laat zien dat vooral nylon en polyester bijdragen aan deze microplasticvervuiling en dat ze in verband worden gebracht met mogelijke irritatie van de huid en inademing van fijne vezels.

Acryl wordt vaak gebruikt als goedkope vervanger voor wol omdat het goed isoleert, licht is en goed te kleuren is. Maar het scoort slecht op milieugebied. Het is en blijft een kunststof en is zodoende door de productie en de microplastics een zware belasting voor het milieu.

Daarnaast wordt acrylonitril, een grondstof voor acryl, door gezondheidsinstanties als mogelijk schadelijk beoordeeld bij langdurig dragen. Het risico voor de drager is gelukkig klein, maar de milieu-impact blijft groot.

Polyester, nylon en acryl kun je zodoende beter vermijden. Het gaat sneller zweten (en stinken) en plakken, en zeker voor warme dagen is het erg oncomfortabel. 

Gerecyclede polyester is gemaakt van gerecyclede (PET) plastic flessen en verpakkingen. Maar wil je echt e hele dag plastic dragen?

Waarom natuurlijke vezels beter zijn

Hoewel synthetische stoffen functioneel en betaalbaar zijn, ademen ze minder goed, houden ze warmte en vocht vast (je gaat er in zweten en kan plakkerig worden) en voelen ze vaak minder prettig aan op de huid dan natuurlijke materialen.

Het kan huidirritatie geven, vervelend statisch aanvoelen, en 'knetteren'. Ook kunnen de chemicaliën en microplastics nare gevolgen hebben, hoewel de directe effecten voor de gezondheid per persoon verschillen

Daarom kiezen steeds meer mensen voor natuurlijke alternatieven zoals bio katoen, linnen, wol of Tencel, die comfortabeler dragen én minder belastend zijn voor de planeet.

Het komt er eigenlijk op neer dat synthetische stoffen handig en vaak goedkoop zijn, maar als je gaat voor comfort, duurzaamheid en een bewuste garderobe, dan zijn natuurlijke vezels bijna altijd de betere keuze.

De enige reden dat ik voor een (gerecyclede) synthetische stof kies, is als ik zwemkleding koop. Want in het water wil je wel dat je bikini zijn vorm houdt zodra hij nat is geworden, en een natuurlijke stof gaat lubberen en uitzakken (daarom zie je ook nergens katoenen badpakken).

Natuurlijke materialen ademen goed, voelen fijn aan op de huid en zijn een stuk beter voor het milieu en je gezondheid

Natuurlijke kleding is krachtig & duurzaam

Zo komt mijn keuze toch altijd weer uit bij natuurlijke, plantaardige kleding. Zoals je nu weet, is natuurlijke kleding de beste keuze voor comfort, gezondheid en duurzaamheid. En daar hou ik van!

Door te kiezen voor stoffen als hennep, linnen, biologisch katoen en Tencel, investeer je in kleding die langer meegaat, beter aanvoelt en de impact op het milieu minimaliseert.

Als je dit ook wilt, let dan bij het winkelen altijd even op de labels en eventueel de keurmerken (zoals GOTS) om er zeker van te zijn dat je een goeie keuze maakt. Jouw kledingkast, jouw gezondheid en de planeet zullen je dankbaar zijn. 

Ik hoop dat deze blog je een stukje op weg heeft geholpen. Waar zou je meer van willen weten? Laat het me weten in de reacties onder deze blog, en misschien kan ik daar een blog over schrijven.

Veel liefs,

Ingrid

"Laat je stijl spreken met de puurheid van de natuur."